60 lat - Galeria na Rynku Sterego Miasta 2
Promocja albumu, który przygotowywany był na 50. urodziny galerii. Wówczas powstał tekst Jacka Werbanowskigo Między 1956 a 2006 Galeria Staromiejskiego Domu Kultury
Trudno być świadkiem we własnej sprawie. Szczególnie, jeśli sprawa ta rozpatrywana jest w kontekście historycznym. A tak ma się rzecz ma się w przypadku niżej podpisanego.
Co więcej, żeby wzmocnić stopień skomplikowania tej zagadki powiem, że czuję się winny jedynie w części, a odpowiedzialność za sprawstwo kierownicze ponoszę w całej rozciągłości. Żeby zatem nie trzymać Państwa w niepewności powiem od razu, chodzi o 50. lat historii galerii usytuowanej w siedzibie Staromiejskiego Domu Kultury.
Celowo nie podaję jej nazwy. A to z dwóch co najmniej powodów. Po pierwsze, ewoluowała ona wraz z kolejnymi współtworzącymi ją ekipami, a po drugie, przynajmniej pod jedną z tych nazw przeszła do historii. Historii sztuki.
Łatwo fakt ten konstatować z takiej właśnie historycznej perspektywy. Nie sądzę jednak, aby poczucie współtworzenia czegoś tak bardzo ponadczasowego, miała grupa kilku artystycznych przyjaciół porywająca się na stworzenie stałego miejsca wystaw plastycznych.
Jak by jednakże nie było, w letnie popołudnie 30 czerwca 1956 roku wystawa malarstwa Mariana Bogusza, Zbigniewa Dłubaka i Kajetana Sosnowskiego dała asumpt dla zaistnienia Galerii Krzywego Koła.
Można powiedzieć, że galeria funkcjonowała zaledwie jako sekcja plastyczna przy Klubie o tej samej nazwie. Życzmy sobie jednakże, aby każde „zaledwie” skutkowało aż takim przeobrażeniem sceny artystycznej, pozycją środowiskową uczestników czy wreszcie, po latach wielką, retrospektywną wystawą (Muzeum Narodowe w Warszawie, 1990).
Pomysłodawcy Galerii Krzywego sądzili, że będzie ona efemerydą artystyczną tamtego czasu. Jedną z wielu. Pomylili się. Na szczęście dla nas była to pomyłka in plus. Aktywność i ogromny głód artystycznych dokonań całej, powiększającej się wręcz w postępie geometrycznym, grupy okołogaleryjnej zaowocował wystawami realizowanymi w niewiarygodnie szybkim tempie. Co więcej, każda z kolejnych ekspozycji prezentując nową osobowość, wnosiła nową jakość i standard. Nie przypadkowo wszakże wystawa z okazji światowego zjazdu krytyków sztuki współczesnej (AICA) w 1960 roku została zrealizowana przez grupę Galerii Krzywego Koła i w jej siedzibie czyli na drugim piętrze Staromiejskiego Domu Kultury.
Pierwsza zmiana ekipy kierującej galerią miała miejsce w połowie lat sześćdziesiątych. Gdzieś około 1965-1966 roku poszerzyło się spektrum artystów wystawiających tu swoje prace. Miejsce kierującego Galerią Mariana Bogusza zajął Juliusz Narzyński, zaś profil wystawienniczy przestał być tak purystycznie jednokierunkowy.
Zawsze jednak galeria, czy to pod nazwą Krzywego Koła, czy później, jako Galeria Sztuki Nowoczesnej, Galeria Sztuki Współczesnej, a ostatnio jako Galeria Promocyjna, była placówką o charakterze autorskim. Ze wszystkimi zaletami, ale też - by zacytować klasyka - „plusami ujemnymi” tej sytuacji. Po Boguszu kolejnymi modelującymi plan wystawienniczy byli: Juliusz Narzyński, Teresa Panasiuk - krótko, bo przez kilka miesięcy, Jerzy Czuraj i Jacek Ziemiński - a od 23 lat piszący te słowa.
W moim przypadku „robienie swojego” sprowadza się do możliwie najbardziej szczerego i autentycznego uczestniczenia we współczesnym życiu artystycznym. Nadal i niezmiennie jest to próba wykonywania pracy u podstaw. Baczne obserwowanie młodoartystycznego rynku plastycznego i wyszukiwanie najbardziej twórczych zjawisk i jednostek. Sam wybór i organizacja wystawy są już wskazaniem preferowanych wartości. Jak każdy wybór odnoszący się do dokonań artysty u progu swej artystycznej drogi, a wyłącznie takich pokazujemy w naszych wnętrzach od 50 już lat, obciążony jest ryzykiem błędu. Trzeba jednak nieskromnie powiedzieć, że lata minione, oglądane z pewnej perspektywy, nie są czasem straconym.
Wystarczy przeglądnąć noty biograficzne większości znanych i bardzo uznanych polskich artystów plastyków. Prawie każdy z nich ma w swoim życiorysie kontakt z salami wystawienniczymi Staromiejskiego Domu Kultury.
A przecież nasza aktywność ekspozycyjna nie ogranicza się wyłącznie do działań w siedzibie na Rynku Starego Miasta. Tak jak niegdyś ekipa Krzywego Koła częstokroć przygotowywała wystawy w innych ośrodkach artystycznych kraju i zagranicy, tak też dzieje się obecnie. Przykładem chociażby pokaz Świeżo malowane, zrealizowany w salach stołecznej Zachęty. Okres kilkunastu ostatnich lat to dodatkowy czas dzielony pomiędzy organizację wystaw, a redagowanie kwartalnika artystycznego EXIT Nowa Sztuka w Polsce.
Trudno być, jak się rzekło, świadkiem we własnej sprawie. Najpełniejsze świadectwo dają zweryfikowane historycznie dokonania. Odnotowane i zdokumentowane.
Dlatego przygotowujemy zbiór będący wykazem wszystkich wystaw i bibliografii tekstów im poświęconych. Już dziś zapraszamy na jesienną promocję tej książeczki mówiącej o naszym, skromnym, staromiejskim wkładzie w kształt polskiej sztuki współczesnej.
Powrót

