Aleksandra Czerniawska, Anna Panek, Maciej Landsberg - Malarstwo na co dzień

Wiosną 2001 roku w warszawskim Centrum Sztuki Współczesnej odbyła się wystawa znanego rosyjskiego duetu - Witalija Komara i Aleksandra Melamida. Polska wersja tytułu ich projektu brzmiała Wybór społeczeństwa. Najbardziej pożądany i najmniej pożądany. Artyści zlecili sondaż gustów estetycznych w 14 krajach, na podstawie których wykonano obrazy. Efektem projektu było dość cyniczne podważenie słuszności wyborów większości społeczeństwa, choć można odczytywać go również jako diagnozę oddalenia sztuki współczesnej od ludzi. W rezultacie badań okazało się bowiem, że większość ankietowanych preferowała malarstwo figuratywne z motywami jelenia na rykowisku, błękitnego morza oraz gór.

W 2014 roku Aleksandra Czerniawska i Anna Panek rozpoczęły realizację projektu, którego założenia pozornie wydają się podobne do koncepcji dwójki rosyjskich artystów, ale rezultaty okazały się diametralnie różne.

Artystki postanowiły zakwestionować koncept indywidualizmu twórcy, wykonując murale uwzględniające upodobania osób, które zgodziły się wziąć udział w projekcie. Namówiły ludzi, aby udostępnili im swoje mieszkania do namalowania obrazu na jednej ze ścian, a jednocześnie, aby opowiedzieli o swoich preferencjach estetycznych związanych z malarstwem. W przeciwieństwie do Wyboru społeczeństwa Komara i Melamida, wybory siedmiu uczestników projektu (rodzin, par lub singli) dotyczyły konkretnych obrazów, wśród których dominowało malarstwo abstrakcyjne. Jednocześnie, tak jak w eksperymencie Rosjan, na podstawie rozmowy można było ustalić bardziej elementarne i indywidualne preferencje, na przykład fakt, że ulubionym kolorem “ankietowanych” jest niebieski.

Wszystkie rozmowy zostały udokumentowane filmowo i pokazywane są na wystawie w formie krótkich wideo-portretów przepytywanych osób. Wynika z nich, że rozmówcy lubią opowiadać o swoich preferencjach estetycznych, sprawia im wyraźną przyjemność możliwość zamanifestowania swojego poparcia lub dezaprobaty. Same artystki tak mówią o społecznym aspekcie swojego projektu: Ważnym elementem procesu stało nawiązanie relacji z uczestnikiem, który był obecny przy powstawaniu pracy. Chciałyśmy sprawdzić jak różni się praca z konkretnym odbiorcą od pracy z odbiorcą abstrakcyjnym. Poznawałyśmy te osoby, które w większości wypadków nie zajmowały się profesjonalnie sztuką. Traktowałyśmy poważnie ich opinie, odczucia i wybory. Artystki podkreślają jednak, że nie realizowały zamówień, lecz tworzyły autorskie propozycje murali w domach uczestników projektu.