Anka Leśniak - patRIOTki

Tak zatytułowana wystawa łódzkiej artystki Anki Leśniak wpisuje się w prowadzone przez nią artystyczne interpretacje biografii kobiet „nieumiejscowionych w historii”. Autorce chodzi o postacie trudne do zdefiniowania, tajemnicze, pozostające na marginesie, których losy wydają się ważne z perspektywy współczesnej problematyki społecznej i dyskursów kultury. Anka Leśniak, poprzez pryzmat postaci i wydarzeń z przeszłości, zadaje pytania o współczesne mechanizmy władzy i relacje społeczne. Poszukując historii kobiecych (tzw. herstory), pokazuje te, które wymykają się stereotypom i oczywistym interpretacjom.

Projekt Anki Leśniak podejmuje problem patriotyzmu ukazanego poprzez postawy kobiet z czasów zaborów. Punktem wyjścia jest tu wydana w 2014 roku książka Wojciecha Lady pt. „Polscy terroryści", w której autor opisuje zamachy na carskich urzędników dokonywane na ziemiach dawnego zaboru rosyjskiego, czasami skuteczne, lecz często nieudolne, pociągające za sobą przypadkowe ofiary. Kobiety brały w tej działalności czynny udział, nie tylko roznosząc bibułę, ale także transportując broń, amunicję oraz... rzucając bomby z balkonów, jak Wanda Krahelska, Albertyna Helbertówna czy Faustyna Morzycka, jak również przypomniana przez Zuzannę Janin Teofilia Blendkowska.

Był to szereg niemal anonimowych dziś kobiet, które zwykle wpadały po roku lub dwóch działalności (…). Po zesłaniu i katordze wracały w rodzinne strony, prowadząc skromne życie robotnic. Historia zapamiętała tylko te kobiety, które w II Rzeczypospolitej stały u boku liczących się mężów, jak Aleksandra Piłsudska, albo te nieliczne, które same robiły karierę polityczną.

Wojciech Lada

Zawarte w tytule wystawy słowo RIOT, celowo napisane dużymi literami, pochodzi z języka angielskiego i oznacza zamieszki. Nasuwa się więc pytanie czy polskie „riot girls” dały wyraz emancypacji kobiet, czy też ich zaangażowanie zostało wykorzystane do utrwalenia patriarchalnych schematów, kojarzących patriotyzm głównie z walką o ojczyznę?

Projekt wpisuje się we współczesną debatę o pojęciu patriotyzmu i łączonych z nim innych pojęć, takich jak suwerenność, naród, walka. Zadaje też pytanie: czym jest polski patriotyzm na tle niepokojów i zmian we współczesnej Europie i jak w tej narracji postrzegają siebie kobiety?

Wystawa patRIOTki to projekt w procesie. Do tej pory prezentowany był w Galerii XX1 w Warszawie (2016), na wystawie „Złe Kobiety” w Centrum Kultury Zamek w Poznaniu (2017), podczas OSTRALE Biennale w Dreźnie (2017) oraz w ramach wystawy „Found a Mentalism II” w Saint James Cavalier w Valetcie na Malcie (2018). W planach są kolejne odsłony w Ośrodku Działań Artystycznych w Piotrkowie Trybunalskim, Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia w Radomiu.  

Wydarzenia towarzyszące wystawie: 

13 września (czwartek) g. 17.00 – spotkanie z Anką Leśniak, oprowadzanie po wystawie, wstęp wolny

19 września g. 17.00 (piątek) – panel dyskusyjny z udziałem Olgi Filanowskiej (Sensor Sztuki), Anki Leśniak, Dariusza Leśnikowskiego (dyrektor Miejskiej Galerii Sztuki w Łodzi), Adriana Sekury (autor książki „Rewolucyjni mściciele. Śmierć z browningiem w ręku” wyd. 2010), Marty Zdanowskiej (Dom Literatury w Łodzi), wstęp wolny