Bogdan Konopka - Leçons de Ténèbres

Konopka zaprasza na szczególny spacer. Towarzyszami podróży są wyobraźnia, wrażliwość i oko. Wspólnie posłużą do spojrzenia na przestrzenie, obiekty i historie, które fotograf utrwala przy pomocy cienia i światła. Wystawa „Leçons de Ténèbres” prezentuje ponad 30 odbitek z aparatu wielkoformatowego, wykonanych ręcznie w paryskiej ciemni artysty. Uchylają one drzwi do magii codzienności i wspomnień - poetyckich i niepokojących.

Indywidualna wystawa „Paryż, niewidzialne miasto” („Paris, La ville invisible”) odbyła się paryskim Centrum Pompidou w roku 2003, zaś od 8 czerwca będzie można zobaczyć kolejną odsłonę twórczości fotografa w Leica 6x7 Gallery Warszawa na wystawie „Leçons de Ténèbres” - „Lekcje Ciemności”.

"Każda z fotografii Bogdana Konopki to opowieść o świetle. By dobrze widzieć te niewielkie obrazy, kopiowane metodą stykową – z negatywu kładzionego bezpośrednio na papier – musimy podejść do nich blisko. Tak, by zanurzyć się w nich, niczym w wąskich ciemnych tunelach, w których widać niewiele, a właściwie jedynie to, co ważne. Są niczym fotograficzne fragmenty, drobne wyrwy w czasie, w które wpadamy” - pisze o „Lekcjach Ciemności” Mateusz Palka. 

Tytuł „Leçons de Ténèbres” („Lekcje Ciemności”) nawiązuje do kompozycji muzycznej Françoisa Couperina – utwór towarzyszył odprawianemu przed świtem nabożeństwu Ciemnej Jutrzni polegającym na rytualnym gaszeniu świec. Ta muzyka wyznacza Konopce czas wywoływania negatywu w kompletnej ciemności. To również metafora pracy w ciemni fotograficznej, którą artysta traktuje jako formę rytuału – momentu, w którym „rodzi się obraz”.

Ciemność to nieodłączny towarzysz światła: „fotografia w elementarnym sensie nie oznacza pisania światłem ale cieniem właśnie: cieniem, który to światło określa. Jest jeszcze jeden cień, który współtworzy fotografię: cień jej autora i jego czasu. Fotograf przeprowadza swe obrazy przez ciemność ku jaśni. I to tutaj okazuje się czy "Lekcje ciemności" udało się przekuć w dzieło sztuki. Czasami zdarza się, że tak…” – mówi Bogdan Konopka.

Składające się na projekt „Leçons de Ténèbres” w Leica 6x7 Gallery Warszawa kadry powstawały na przestrzeni ponad dziesięciu lat. Tematycznie zdjęcia dzielą się na dwie opowieści: pierwszą stanowią fotografowane w studiu (wyłącznie przy użyciu światła dziennego) martwe natury przedstawiające kwiaty i zwykłe, czasem już podniszczone przedmioty (być może dalekie echo arte povera). Fotografowanie to dla Konopki proces metafizyczny. Artysta wnikliwie obserwuje ustawioną na czarnym tle kompozycję, w oczekiwaniu na moment odpowiedniego światła, które objawi tajemnicę przedmiotu, którą następnie można „schwytać” przy pomocy naświetlonego na negatyw obrazu. 

Kolejne fotografie przedstawiają przestrzeń miasta, stanowiąc subiektywny atlas miejsc zgoła nieturystycznych: „fragmenty nieznaczącej architektury, zaniedbane uliczki, zapuszczone wnętrza mieszkań, domów i świątyń, nadgryzione zębem czasu rzeźby składają się na katalog motywów równie błahych, co fotogenicznych. Jest w tej sztuce wizja doskonałości i spójności bycia, odsłonięta przez niedoskonałość jawienia się. Spojrzenie fotografa jest chwilowym olśnieniem, przebłyskiem” - podsumowuje Adam Mazur, zwracając uwagę na bliskość dokumentu Konopki z fotografiami dawnego Paryża Eugène Atgeta.

Czarno-białe kadry Bogdana Konopki można łączyć z filozofią Waltera Benjamina – słynnego niemieckiego filozofa z przełomu XIX i XX wieku. To nie jedyne odwołanie. Zamrożone w medium srebrowej fotografii, toczą się „opowieści o tajemnych przejściach” Krzysztofa Rutkowskiego, semiologia Rolanda Barthesa. Tak,  jak w myśli Wojciecha Nowickiego detale zdobywają swój głos. Zdjęcia Konopki realizują również ideę surrealistów francuskich, którzy w codzienności poszukiwali realizmu magicznego i zaskoczeń.

Ekspozycji towarzyszy album pod tym samym tytułem, zawierający czarno-białe fotografie Bogdana Konopki oraz eseje Adama Mazura i Tomasza Palki.

Spotkanie autorskie: 11.06.2018 (poniedziałek). g.18:00, prowadzenie: Paweł Żak

Oprowadzanie po wystawie: 30.06.2018 (sobota)