Brandt, Chełmoński, Gierymski... W Monachium, w Paryżu, w Orońsku

Najwybitniejszy rzeźbiarz epoki Młodej Polski, twórca m.in. pomnika Chopina w warszawskich Łazienkach. Sportretowany przez Malczewskiego w swojej pracowni na tle Pochodu na Wawel, odlewu fragmentu nagrobka Kazimierza Jagiellończyka i innych rzeźb.

Był jendym z najwybitniejszych malarzy XIX w. Jego pierwszym nauczycielem był ojciec. Studia rozpoczął w Klasie Rysunku w Warszawie (1867-1871r.) oraz w prywatnej pracowni W. Gersona. W latach 1871-1874 pobierał nauki w monachijskiej Akademii u A. Strähubera i H. Anschütza. W Monachium związał się z polską kolonią artystyczną skupioną wokół J. Brandta i M. Gierymskiego. Malowal sceny rodzajowe, pędzące końskie zaprzęgi, krajobrazy. Oryginalność i egzotyka jego obrazów zapewniała mu powodzenie i liczne zamówienia, niestety obniżyło to poziom artystyczny prac. Jednak po powrocie do kraju i ponowne zetknięcie się z przyrodą wpłynęło na odrodzenie jego twórczości. Do tego okresu należą nastrojowe, liryczne pejzaże, ożywione niekiedy motywem dzikiego ptactwa oraz sceny podkreślające związek człowieka z naturą.

Malarz - młodszy brat Maksymiliana Gierymskiego. Naukę rozpoczął u Rafała Hadziewicza w warszawskiej Klasie Rysunkowej, a od 1868 roku studiował w Akademii monachijskiej u H. Anchütza i C. Pilloty\'ego, uzyskując w roku 1872 - na zakończenie studiów - nagrodę za najlepszą kompozycję (Scena z "Kupca weneckiego"). W latach 1873-1879 przebywał w Rzymie, skąd w 1875 roku na krótko przyjechał do Warszawy, gdzie jego obrazy spotkały się z dużym uznaniem. Na dłużej zamieszkał w Warszawie w latach 1879-1889 malując obrazy rodzajowe (Święto trąbek, Pomarańczarka) i wykonując ilustracje dla czasopisma Wędrowiec. W latach następnych często zmieniał miejsca pobytu, na dłużej zatrzymując się w Monachium, Paryżu, Krakowie i w Rzymie. Aleksander Gierymski jest jednym z najwybitniejszych malarzy polskich XIX wieku, samodzielnie kształtującym własną wizję malarską i na drodze usilnych poszukiwań dochodzącym od realizmu do rezultatów bliskich impresjonizmowi.

W 1858 roku zaczął studia inżynierskie, ale pod wpływem przyjaciela Juliusz Kossaka zainteresował się malarstwem. Wyjechał do Paryża i rozpoczął studia w pracowni Leona Cognieta, wielu wskazówek udzielili mu też Henryk Rodakowski i Juliusz Kossak. W 1862 roku kształcił się w Akademii monachijskiej u Franza Adama, Teodora Horschelta i Karla von Piloty'ego. Od 1875 roku prowadził prywatną szkołę malarstwa, był honorowym profesorem Akademii Bawarskiej oraz honorowym członkiem ASP w Pradze. Na jego twórczość znacznie wpłynęła podróż na kresy wschodnie, którą odbył z Juliuszem Kossakiem. Malował obrazy batalistyczne przedstawiające wschodnie kresy Polski XVII wieku oraz sceny historyczno-rodzajowe, rodzajowe i pejzaże. Jego twórczość cechuje realizm szczegółów, swobodna kompozycja i mistrzowskie oddanie ruchu. Jego obrazy wywarły silny wpływ na malarstwo polskie. Artysta ten był najbardziej znanym przedstawicielem polskiej kolonii artystycznej w Monachium na przełomie XIX i XX wieku.

Był członkiem "kolonii artystycznej". Obok J.Brandta i W.Czachórskiego, najpopularniejszy z polskich malarzy stale przebywających i działających w Monachium. Po studiach w warszawskiej Klasie Rysunkowej (1868-71) pod kierunkiem R.Hadziewicza, A.Kamińskiego i W.Gersona uzupełnił swe warsztatowe umiejętności w akademii drezdeńskiej (1871-1872). W 1872 r. osiadł w Monachium, gdzie kontynuował naukę. Przez rok uczył się w monachijskiej Akademii pod kierunkiem A.Wagnera, a następnie przeniósł się do prywatnej pracowni Brandta. Regularnie wysyłał swe prace na wystawy w Berlinie, Dreźnie, Wiedniu i Paryżu. W 1890 r., w dowód uznania dla artystycznych dokonań, został mianowany honorowym profesorem monachijskiej ASP. Jego obrazy, odznaczane medalami na wystawach były rozchwytywane przez zbieraczy i handlarzy. W roku 1890 artysta został honorowym profesorem monachijskiej Akademii. Tematem jego prac były sceny rodzajowe, śniegi, sanny, zaprzęgi polowania, wilki i konie. Po powrocie z Afryki w jego obrazach pojawiły się tematy orientalne. Chętnie malował Beduinów na galopujących koniach, ruszających na „świętą wojnę”, uciekających przed samunem, czy zbierających się u wodopoju. Obrazy Wierusza ukazujące motyw wiejskiego wesela prezentowano na "Wystawie doborowych dzieł malarstwa polskiego" w poznańskim TPSP w 1918 r. ("Drużba", poz. 46; "Orszak weselny", poz. 56; "Wesele krakowskie", poz. 57). Zbliżony kompozycyjnie obraz "Polski orszak weselny" opublikowany został w książce H.-P. Bühlera “Józef Brandt, Alfred Wierusz-Kowalski i inni. Polska szkoła monachijska” (Warszawa 1997, il. 51)

Malarz, rysownik, starszy brat Aleksandra i jeden z najwybitniejszych artystów polskich działających na obczyźnie w drugiej połowie XIX wieku. Adept warszawskiej Klasy Rysunku i monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych. Zmarł na gruźlicę w wieku 28 lat. Twórczość rozpoczął od realistycznych rysunków dla warszawskich czasopism i pejzaży, którymi debiutował w Zachęcie. W Monachium eksperymentował z materią malarską, której tonacja kolorystyczna i oświetlenie współtworzyły nastrój w jego pejzażowo-rodzajowych obrazach. Był jednak przede wszystkim mistrzem scen powstańczych na tle pejzażu. To one oraz rozmaite warianty kostiumowych polowań z myśliwymi w strojach rokokowych przyniosły mu medale i uznanie krytyki europejskiej. Gierymski był także autorem pejzaży ze stale obecnym motywem nieefektownego, melancholijnego krajobrazu mazowieckiego oraz kompozycji rodzajowych mających za scenerię polskie miasteczka i przedmieścia Warszawy.