Louis Marcoussis – polski twórca kubizmu

Kubizm uznawany jest za jeden z ważniejszych przełomów artystycznych w historii sztuki. Ludwik Kazimierz Markus – przez Guillaume Apollinaire’a ochrzczony Louis Marcousissem, obok Pabla Picassa i Georges’a Braque’a współtworzył nowy nurt w sztuce nadając mu jego ikoniczny, syntetyczny charakter. Wystawa prac Marcoussisa w Domu Aukcyjnym Libra to niepowtarzalna okazja, aby na własne oczy obejrzeć dzieła dojrzałego kubizmu – od momentu kształtowania się stylu po jego oryginalną redakcję.

Marcoussis w Paryżu znalazł się w 1903 roku. Osiedlił się na Montparnassie – dzielnicy skupiającej bohemę artystyczną, szczególnie lubianą przez twórców polskiego pochodzenia. Na emigracji zmagał się z kryzysem twórczym przewartościowując wiedzę zdobytą podczas krótkiej nauki w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. W 1910 roku, w cyrku na skraju Montmartre’u, Marcoussis poznał poetę i teoretyka sztuki Guillaume Apollinaire’a. To dzięki temu spotkaniu wpadł w krąg artystów poszukujących nowej drogi obrazowania. Wkrótce, wraz z Picassem i Braque’em należał do ścisłego grona twórców nowego awangardowego nurtu – kubizmu.

Na wystawie zaprezentowane zostaną starannie wyselekcjonowane dzieła pochodzące z prywatnej kolekcji. Ekspozycja obejmie prace z okresu między 1912 a 1930 rokiem. Eksponaty o szczególnej wartości stanowią obiekty datowane na lata 20. Jest to czas dojrzałej fazy autorskiej redakcji kubizmu, kiedy artysta wyraźnie zaznaczył oryginalność twórczych poszukiwań. W tym okresie Marcoussis tworzył gwasze i obrazy olejne poddając je kubistycznej metodzie malarskiej analizy. Podobnie jak u Picassa czy Braque’a rekwizyty jego prac stanowiły przedmioty codziennego użytku: karty do gry, gazety, naczynia oraz instrumenty muzyczne, które zgodnie z metodą kubizmu analitycznego, artysta  „rozbierał” na części składowe, ukazując je z różnych perspektyw.

To co stanowi o oryginalności stylu Marcoussisa to szczególne użycie koloru – klasyczny kubizm na ogół operował zgaszoną paletą barw, Marcoussis natomiast w swoich pracach chętnie wykorzystywał jasne, jaskrawe kolory, wibrujące w oku dzięki kontrastowym zestawieniom. Eksperymenty malarza polegały także na wprowadzaniu do kompozycji dynamiki oraz budowaniu wrażenia ruchu. Służyła temu zróżnicowana faktura, którą artysta uzyskiwał uzupełniając podłoże malarskie o takie elementy jak skóra czy piasek, a także używając papieru o wyraźniej strukturze.

Na przełomie lat 20. i 30. w malarstwie Marcoussisa pojawiają się analogie do poetyki włoskiej pittura metafisica, ujawniając pokrewieństwo z artystyczną wizją Giorgia de Chirico. Zmatowiała kolorystyka, poetyckie odniesienia oraz echo symbolizmu wskazują, że poszukiwania plastyczne Marcoussisa skierowały się w stronę surrealizmu, jednak nic nie tracąc z osobliwego, geometrycznego kubistycznego piękna.

Kuratorka: Sandra Włodarczyk