Po chińsku lub po japońsku... - Orientalia rodziny Poznańskich

Panu się podoba ten pokój? On jest bardzo drogi. Hueberman doliczył mi za niego całe dwa tysiące rubli. Ja nie lubię głupstw, lubię tylko solidne rzeczy, ale jak mi zaczął gadać, że w każdym porządnym pałacu musi być pokój urządzony po chińsku lub po japońsku, to on zrobił po mauretańsku. Mnie to już nie szkodzi, niech sobie będzie po jakiemu chce.

                        Władysław Reymont, Ziemia Obiecana

Przywołany na wstępie fragment Ziemi Obiecanej pióra Władysława Reymonta, w którym fabrykant Műller oprowadza po swoim pałacu Karola Borowieckiego, stał się inspiracją do stworzenia niezwykłej, stałej ekspozycji, odpowiadającej na pytania o wygląd, funkcje i wyposażenie wnętrz w rezydencjach przedstawicieli łódzkiej burżuazji i zamożnego mieszczaństwa, szczególnie w odniesieniu do ich aspiracji kolekcjonerskich i sztuki dekoracji wnętrz. Wernisaż wystawy „Po chińsku lub po japońsku... – Orientalia rodziny Poznańskich” odbędzie się 14 czerwca o godzinie 17:00 w Muzeum Miasta Łodzi. Dla zwiedzających ekspozycja będzie czynna od 15 czerwca.

Reprezentanci pierwszego pokolenia burżuazji, w zdecydowanej większości, nie wykazywali zainteresowania sztuką, jednak w miarę wzrostu ich fortuny, zaczęły się w nich rozbudzać także aspiracje kolekcjonerskie, a gromadzone dzieła sztuki przyczyniały się nie tylko do dekoracji wnętrz coraz bardziej okazałych siedzib, ale również do podniesienia  społecznego prestiżu i splendoru rodu asymilując w ten sposób wzorce kultury arystokratyczno-dworskiej.

Zamożni łodzianie, najbardziej podążający za europejską modą, urządzali pokoje orientalne, między innymi chińskie, japońskie lub mauretańskie. Pozwalało to na połączenie w ich dekoracji przenikających się wpływów drobnomieszczańskich i burżuazyjnych, które próbowały asymilować – wspomniane – wzorce arystokratyczne. 

W naszych zbiorach znajdują się obiekty, które swoją egzotyką czy właśnie orientalną dekoracją, doskonale wpisują się w ten trend – opowiada Barbara Kurowska, Dyrektor Muzeum Miasta Łodzi. Pozwala nam to snuć przypuszczenie, że rodzina Poznańskich również kolekcjonowała artefakty w celu urządzenia podobnego pokoju w tym Pałacu – dodaje. 

W wielu zamożnych domach pożądanymi obiektami dekoracyjnymi były barwne drzeworyty Ukyo-e, meble, drobne przedmioty z laki, ceramika, wyroby z brązu, a także tkaniny, wśród których dominowały kobierce (perskie, anatolijskie i kaukaskie). To zainteresowanie egzotyką miało dodatkowy aspekt socjologiczny, stanowiło bowiem w rzeczywistości fabrycznego miasta rodzaj eskapizmu przed szarą codziennością. Dom zamożnego „Lodzermenscha” stał się jednym z obszarów autoprezentacji, na którym dokonywała się legitymizacja majątku, pozwalająca na zaliczenie do grupy elity finansowej i kulturalnej, śledzącej także najnowszą modę.

Wśród najbardziej znanych kolekcji, gromadzonych w zgodzie z własną wrażliwością estetyczną oraz indywidualnymi zainteresowaniami, można wymienić te należące do Henryka Karola Grohmana, Juliusza Teodora Heinzla barona von Hohenfels, Karola Wilhelma II Scheiblera i jego żony Anny Julii Melanii z Grohmanów –  opowiada kurator i autor wystawy, dr Łukasz Grzejszczak.  Dodatkowo można odnaleźć pojedyncze obiekty sztuki orientalnej lub mniejsze zbiory, które traktowane były nie jako odrębna kolekcja, ale  jako element dekoracji wnętrz. Te należały między innymi do Alfreda Biedermanna i jego żony Marty Anny von Behrens, Laury Elizy Kindermann, oraz  Gustawa Geyera – dodaje kurator. 

Na orientalia gromadzone przez rodzinę Poznańskich, zwłaszcza mieszkającego w pałacu u zbiegu ul. Ogrodowej i ul. Stodolnianej (ob. ul. Ogrodowa 15 i ul. Zachodnia) – Ignacego i jego żonę Belę z Tykocinerów, oraz jego młodszego brata Karola i jego żonę Felicję z Osserów, składają się właśnie, wspomniane już, mniejsze zbiory i pojedyncze obiekty sztuki orientalnej, a wśród nich na szczególną uwagę zasługuje, m.in.: ceramika chińska i japońska oraz tkaniny (hafty na jedwabiu i kobierce).

Wystawa, będąca nową stałą ekspozycją Muzeum Miasta Łodzi, podejmuje próbę ukazania obrazu łódzkich zbiorów orientaliów, na przykładzie rodziny Poznańskich. Prace prowadzono na podstawie kwerendy źródłowej, zachowanych nielicznych materiałów ikonograficznych oraz pojedynczych obiektów. Eksponaty wykorzystane w aranżacji wnętrza pochodzą ze zbiorów Muzeum Miasta Łodzi, a wiele z nich zostanie zaprezentowana po raz pierwszy. 

Nowa wystawa stała w Muzeum Miasta Łodzi
„”
Wernisaż: 14 czerwca (czwartek), godz. 17:00 (Sala Lustrzana)
Wystawa dla zwiedzających czynna od 15 czerwca
Miejsce: skrzydło wschodnie Muzeum Miasta Łodzi
Kurator, autor scenariusza i koncepcji aranżacji: dr Łukasz Grzejszczak